ZEN IN HET ALLEDAAGSE LEVEN
Zen-brief 3 - januari 2019
Altijd in m’n hoofd… Die uitspraak hoor ik vaak. Wij moderne mensen worden zwaar bevraagd via ons denken, via de mind ’. Wij hebben van dag tot dag onze plichten, ons moeten ’, dat onze persoon blijkbaar helemaal in bezit neemt. We bedénken, máken, behéérsen alles de hele dag door. En niet zelden hoor ik dat deze bezetting van onze persoon via de mind zelfs in de nacht dóórgaat, niet te stoppen. Ook de sociale media bezetten onafgebroken onze geest via het mobieltje. Ga ik dan in-stilte-zitten, ja.. dan draven mijn gedachten inderdaad gewoon dóór… Ik ben niet meer vrij…: ik bèn déze dóórdravende gedachten geworden… Ik merk dat er geen vrije gedachten van-buiten-deze-sleur nog kunnen opkomen… Ongemerkt heb ik daarbij ook het lichaam - dat ik bèn - overgeslagen, achtergelaten. En dit later even te compenseren lukt meestal niet: ook de wijze waarop we ont-spanning vinden, is vaak al bezet door planning, door wat ook daarin een moeten is geworden… Zelfs op de sportschool wordt ik gemeten en beoordeeld, en een spel of een wedstrijd moet ik winnen… Het bevraagd worden via de mind gaat alles beheersend door… Ik vermoed wel een vrijheid van geest, een los-komen dat veel breder, veel fundamenteler, ook veel lichamelijker is… maar hoe daar nog aan toe komen? De Wereldgezondheidsorganisatie voorspelt dat uitputting van de geest (‘ burn-ou t’) en depressie (neerslachtigheid van geest) de twee nieuwe volksziekten gaan worden wereldwijd. De illusie van de máákbaarheid van wat ik bèn heeft ons in de greep. Ik moet het léven máken…! Maar laat ik – een kleine mens - nog tot mij toe… dat ik dat niet kán… Just sitting ’, het awareness tot mij toelaten dat alles wat ik ben en ervaar er   zomaar   ís   uit het   vrije   creatieve   Niets   dat   ik   niet   kan   doorgronden , dat awareness blijft al te vaak beperkt. Beperkt tot de ervaring van het komen van gedachten in de mind die ik ben. De mind is vaak de enige ruimte waarin ik in-stilte-zit. En ik lijk daarin opgesloten. De body komt vaak het awareness niet tebinnen. En ook mijn gedachten zijn niet vrij… meegesleurd door een niet te onderbreken cadans van denken die bezit heeft genomen van wat ik ben. Het typisch menselijke vermogen tot awareness ’, tot schouwend gewaarworden van wat en hoe ik er méést-oorspronkelijk zomaar precies ben… vóóraf aan die bezetting van mijn persoon… die ervaring wordt onbereikbaar. “Ik zit altijd in mijn hoofd”... hoor ik. “Hoe kan ik daar eens uit?” “Het zitten-in-stilte brengt mij niet verder, terwijl ik al jaren mediteer…” Deze klacht kan een wegwijzer zijn naar verandering, wil ik ooit héélheid van persoon - van body and mind vinden. Al is er voor die verandering wellicht moed en durf, vertrouwen, nodig… Het levenswerk van de bewegingsdeskundige Moshe Feldenkrais kan hij in één zin samenvatten: awareness through movement ’. In zen ervaren we dat een gedachte zomaar opkomt uit het Niets: de volgende gedachte kan ik niet zelf máken: die doet zich voor . Hij beschrijft hoe wij ook bewegen uit het Niets…: de volgende beweging kan ik niet zelf máken, maar: ook die doet zich voor . Wij menen te weten hoe uit de witte massa van onze hersenen de beweging van spieren en de houding van ons lichaam ( door onszelf…? ) worden aangestuurd… maar daar weten we niets van. Uit het mysterie van ons bestaan, uit het Niets, realiseert zich wat ik ben, wat ik denk en wat ik doe . Een groot niet-weten omvangt ons er-zomaar-zijn, precies zó, in dit ogenblik, volstrekt uniek naar déze geest én dít lichaam. En in dat er-zomaar-zijn drukken dít lichaam en déze geest zichzelf onbemiddeld en onmiddellijk uit in elkaar. Bewegingsdeskundigen zien hoe patronen de mind kunnen beheersen en hoe dat zich laat zien in patronen van de body - en omgekeerd. Feldenkrais maakt nog meer duidelijk. Hij laat mensen meest-oorspronkelijk bewegen buiten de bekende patronen - waardoor hun awareness zich vernieuwt. Wie het lichaam volkomen vrij laat bewegen, stoot zoals in het vrije zitten-in-stilte op vaste patronen die hij of zij in zich draagt. Een oordeel - van anderen of van mijzelf - kan mij achtervolgen, angst en pijn kunnen zich in mij gevestigd hebben, schuldgevoel en plichten kunnen drukken, verdriet of geluk dient zich aan in het zitten-in-stilte of in het zeer-langzaam-bewegen. Zoals in het zitten, zo kan ik in het bewegen tot gewaarwordend schouwen komen, tot het zien van wat zich voordoet als wat ik méést- oorspronkelijk bèn, van het aware zijn van wat zich realiseert tot wat ik hier-en-nu bèn. Vóóraf aan elk oordeel, vóóraf aan elk moeten ’, nieuw, méést-oorspronkelijk, in de oefening - op drie meter in het vierkant - vrij uit het nog-niet-bepaalde, uit het Niets, en daardoor ook mijzelf vernieuwend, bevrijdend… vóóraf aan de vertrouwde vastliggende en soms knellende patronen van denken en doen . Meester Shin Dao beveelt aan het zitten-in-stilte te laten overgaan in het zeer langzame kinhin , in het zeer langzame lopen (bewegen) in de leegte (van geluid) die de stilte is. Mijzelf los-latend, met overgave. Zéér langzaam, bijna ongezien beweegt een voet, niet méér dan een teenlengte vooruit, één meter in vijf minuten. Doe dat eens een half uur… Om in het awareness te leren blijven, of ik nu zit of langzaam loop. Om de ervaring te zijn, het awareness ’, dat er in dít ogenblik niets anders is als dít lopen dat ik bèn. Het awareness van HET lopen dat zich realiseert tot wat ik hier-en-nu bèn, volstrekt uniek, déze mens. Wie wil en durft kan mogelijk het opgesloten zitten in het hoofd ópenen door dit kinhin te doen met het héle lichaam. Volkomen vrij bewegen, in de lege onbepaalde ruimte van de stilte, in elk bewegen zichzelf nieuw ontvangend uit het nog-niet-bepaalde, uit het Niets. Vóóraf aan elk moeten ’, vóóraf aan oordeel, vóóraf aan vaste patronen die eerder bezit hadden genomen van de body and mind die ik bèn. Héél de persoon die ik bén ontvangen in awarensess ’, in volledige acceptatie die vrij maakt: DÍT is HÉT, dít bèn ik. Just sitting geópend door just walking en –voor wie wil en durft door just moving ’. In groeiende vrijheid, los en nieuw, aan het oude en vaste vooraf en voorbij, deze kleine mens. Just moving ’, in de éénheid van body and mind ’. Als je wil, doe dit bewegen van de éne persoon die je bent in volkomen stilte opdat muziek je niet in (vaste) patronen van denken en bewegen (terug)brengt. Doe het met alle ruimte voor wat méést- oorspronkelijk komen wil, met alle ruimte voor wat zich nieuw realiseren wil als wat jij bènt. Doe het alléén opdat het oordeel van de ander of van de groep je niet bewust of onbewust - bepaalt. Noem het een dans waarin de éne dans die er maar is het universum zich uitdrukt in wat jij hier-en-nu wonderlijk bènt. Blijf vierend in het awareness van de ervaring die jij bent en die nieuw volstrekt uniek - zich realiseert , zomaar, precies zó, uit het onbepaalde creatief vrije dat we niet kunnen doorgronden of beheersen, uit het Niets. ‘Altijd in mijn hoofd.’ Be aware zonder grenzen, zonder belemmeringen, zonder hindernissen. Zitten-dansen-zitten op de drie vierkante meter van het hier-en-nu. Zit in stilte. Beweeg zeer langzaam maar volkomen vrij. Het tweede zitten zal anders zijn. Kees van den Muijsenberg
Zend   o   Sengtsjan
Zend o Sengtsjan
ZEN IN HET ALLEDAAGSE LEVEN
Zen-brief 3 - januari 2019
Altijd in m’n hoofd… Die uitspraak hoor ik vaak. Wij moderne mensen worden zwaar bevraagd via ons denken, via de mind ’. Wij hebben van dag tot dag onze plichten, ons moeten ’, dat onze persoon blijkbaar helemaal in bezit neemt. We bedénken, máken, behéérsen alles de hele dag door. En niet zelden hoor ik dat deze bezetting van onze persoon via de mind zelfs in de nacht dóórgaat, niet te stoppen. Ook de sociale media bezetten onafgebroken onze geest via het mobieltje. Ga ik dan in-stilte-zitten, ja.. dan draven mijn gedachten inderdaad gewoon dóór… Ik ben niet meer vrij…: ik bèn déze dóórdravende gedachten geworden… Ik merk dat er geen vrije gedachten van- buiten-deze-sleur nog kunnen opkomen… Ongemerkt heb ik daarbij ook het lichaam - dat ik bèn - overgeslagen, achtergelaten. En dit later even te compenseren lukt meestal niet: ook de wijze waarop we ont- spanning vinden, is vaak al bezet door planning, door wat ook daarin een moeten is geworden… Zelfs op de sportschool wordt ik gemeten en beoordeeld, en een spel of een wedstrijd moet ik winnen… Het bevraagd worden via de mind gaat alles beheersend door… Ik vermoed wel een vrijheid van geest, een los-komen dat veel breder, veel fundamenteler, ook veel lichamelijker is… maar hoe daar nog aan toe komen? De Wereldgezondheidsorganisatie voorspelt dat uitputting van de geest (‘ burn-ou t’) en depressie (neerslachtigheid van geest) de twee nieuwe volksziekten gaan worden wereldwijd. De illusie van de máákbaarheid van wat ik bèn heeft ons in de greep. Ik moet het léven máken…! Maar laat ik een kleine mens - nog tot mij toe… dat ik dat niet kán… Just sitting ’, het awareness tot mij toelaten dat alles wat ik ben en ervaar er   zomaar   ís uit    het    vrije    creatieve    Niets    dat    ik    niet    kan doorgronden , dat awareness blijft al te vaak beperkt. Beperkt tot de ervaring van het komen van gedachten in de mind die ik ben. De mind is vaak de enige ruimte waarin ik in-stilte-zit. En ik lijk daarin opgesloten. De body komt vaak het awareness niet tebinnen. En ook mijn gedachten zijn niet vrij… meegesleurd door een niet te onderbreken cadans van denken die bezit heeft genomen van wat ik ben. Het typisch menselijke vermogen tot awareness ’, tot schouwend gewaarworden van wat en hoe ik er méést-oorspronkelijk zomaar precies ben… vóóraf aan die bezetting van mijn persoon… die ervaring wordt onbereikbaar. “Ik zit altijd in mijn hoofd”... hoor ik. “Hoe kan ik daar eens uit?” “Het zitten-in-stilte brengt mij niet verder, terwijl ik al jaren mediteer…” Deze klacht kan een wegwijzer zijn naar verandering, wil ik ooit héélheid van persoon - van body and mind vinden. Al is er voor die verandering wellicht moed en durf, vertrouwen, nodig… Het levenswerk van de bewegingsdeskundige Moshe Feldenkrais kan hij in één zin samenvatten: awareness through movement ’. In zen ervaren we dat een gedachte zomaar opkomt uit het Niets: de volgende gedachte kan ik niet zelf máken: die doet zich voor . Hij beschrijft hoe wij ook bewegen uit het Niets…: de volgende beweging kan ik niet zelf máken, maar: ook die doet zich voor . Wij menen te weten hoe uit de witte massa van onze hersenen de beweging van spieren en de houding van ons lichaam ( door onszelf…? ) worden aangestuurd… maar daar weten we niets van. Uit het mysterie van ons bestaan, uit het Niets, realiseert zich wat ik ben, wat ik denk en wat ik doe . Een groot niet-weten omvangt ons er-zomaar-zijn, precies zó, in dit ogenblik, volstrekt uniek naar déze geest én dít lichaam. En in dat er-zomaar-zijn drukken dít lichaam en déze geest zichzelf onbemiddeld en onmiddellijk uit in elkaar. Bewegingsdeskundigen zien hoe patronen de mind kunnen beheersen en hoe dat zich laat zien in patronen van de ‘ body ’ - en omgekeerd. Feldenkrais maakt nog meer duidelijk. Hij laat mensen meest-oorspronkelijk bewegen buiten de bekende patronen - waardoor hun awareness zich vernieuwt. Wie het lichaam volkomen vrij laat bewegen, stoot zoals in het vrije zitten-in- stilte op vaste patronen die hij of zij in zich draagt. Een oordeel - van anderen of van mijzelf - kan mij achtervolgen, angst en pijn kunnen zich in mij gevestigd hebben, schuldgevoel en plichten kunnen drukken, verdriet of geluk dient zich aan in het zitten-in-stilte of in het zeer-langzaam- bewegen. Zoals in het zitten, zo kan ik in het bewegen tot gewaarwordend schouwen komen, tot het zien van wat zich voordoet als wat ik méést-oorspronkelijk bèn, van het aware zijn van wat zich realiseert tot wat ik hier-en-nu bèn. Vóóraf aan elk oordeel, vóóraf aan elk moeten ’, nieuw, méést-oorspronkelijk, in de oefening - op drie meter in het vierkant - vrij uit het nog-niet-bepaalde, uit het Niets, en daardoor ook mijzelf vernieuwend, bevrijdend… vóóraf aan de vertrouwde vastliggende en soms knellende patronen van denken en doen . Meester Shin Dao beveelt aan het zitten-in- stilte te laten overgaan in het zeer langzame kinhin , in het zeer langzame lopen (bewegen) in de leegte (van geluid) die de stilte is. Mijzelf los-latend, met overgave. Zéér langzaam, bijna ongezien beweegt een voet, niet méér dan een teenlengte vooruit, één meter in vijf minuten. Doe dat eens een half uur… Om in het awareness te leren blijven, of ik nu zit of langzaam loop. Om de ervaring te zijn, het awareness ’, dat er in dít ogenblik niets anders is als dít lopen dat ik bèn. Het awareness van HET lopen dat zich realiseert tot wat ik hier-en-nu bèn, volstrekt uniek, déze mens. Wie wil en durft kan mogelijk het opgesloten zitten in het hoofd ópenen door dit kinhin te doen met het héle lichaam. Volkomen vrij bewegen, in de lege onbepaalde ruimte van de stilte, in elk bewegen zichzelf nieuw ontvangend uit het nog-niet-bepaalde, uit het Niets. Vóóraf aan elk moeten ’, vóóraf aan oordeel, vóóraf aan vaste patronen die eerder bezit hadden genomen van de body and mind die ik bèn. Héél de persoon die ik bén ontvangen in awarensess ’, in volledige acceptatie die vrij maakt: DÍT is HÉT, dít bèn ik. Just sitting geópend door just walking en –voor wie wil en durft door just moving ’. In groeiende vrijheid, los en nieuw, aan het oude en vaste vooraf en voorbij, deze kleine mens. Just moving ’, in de éénheid van body and mind ’. Als je wil, doe dit bewegen van de éne persoon die je bent in volkomen stilte opdat muziek je niet in (vaste) patronen van denken en bewegen (terug)brengt. Doe het met alle ruimte voor wat méést- oorspronkelijk komen wil, met alle ruimte voor wat zich nieuw realiseren wil als wat jij bènt. Doe het alléén opdat het oordeel van de ander of van de groep je niet bewust of onbewust - bepaalt. Noem het een dans waarin de éne dans die er maar is het universum zich uitdrukt in wat jij hier-en-nu wonderlijk bènt. Blijf vierend in het awareness van de ervaring die jij bent en die nieuw volstrekt uniek - zich realiseert , zomaar, precies zó, uit het onbepaalde creatief vrije dat we niet kunnen doorgronden of beheersen, uit het Niets. ‘Altijd in mijn hoofd.’ Be aware zonder grenzen, zonder belemmeringen, zonder hindernissen. Zitten-dansen-zitten op de drie vierkante meter van het hier-en-nu. Zit in stilte. Beweeg zeer langzaam maar volkomen vrij. Het tweede zitten zal anders zijn. Kees van den Muijsenberg
Overige zen-brieven